Woningbouw staat al jaren bovenaan de politieke agenda, maar toch blijft er een groot tekort aan huizen. Starters staan jaren op een wachtlijst voor een sociale huurwoning. Gezinnen zoeken tevergeefs naar een betaalbare koopwoning. En ouderen die kleiner willen wonen, vinden nauwelijks geschikte opties. Hoe kan het dat er zo weinig nieuwe huizen worden gebouwd, terwijl de vraag alleen maar groeit?
Het tekort aan woningen is groter dan het lijkt
Nederland heeft momenteel een tekort van ongeveer 400.000 woningen. Dat getal zegt misschien niet veel, maar in de praktijk betekent het dat mensen jarenlang wachten voordat ze een woning vinden die bij hun situatie past. Vooral in en rond grote steden zoals Amsterdam, Utrecht en Rotterdam is de druk het hoogst. De bevolking groeit, huishoudens worden kleiner en er komen meer mensen die alleen wonen. Al die ontwikkelingen samen zorgen voor een vraag naar nieuwe woningen die de huidige bouwproductie lang niet bijhoudt. Het kabinet heeft als doel om tot en met 2030 in totaal 900.000 nieuwe woningen te bouwen. Dat zijn er gemiddeld zo’n 100.000 per jaar. In de praktijk worden er veel minder opgeleverd.
Waarom het bouwen van nieuwe huizen zo traag gaat
Wie een woning wil bouwen, heeft te maken met een lange reeks stappen. Eerst moet een gemeente een locatie aanwijzen die geschikt is. Daarna volgt een stedenbouwkundige visie: wat past er op deze plek, hoeveel huizen kunnen er staan en wat voor type woningen zijn nodig? Vervolgens komt een bestemmingsplan, gevolgd door vergunningaanvragen en bezwaarprocedures. Al die stappen bij elkaar kunnen jaren duren. Daar komen praktische problemen bij: een tekort aan bouwvakkers, hogere materiaalkosten en de stikstofproblematiek die bouwprojecten op veel plekken stil heeft gelegd. Projectontwikkelaars haken soms af omdat de kosten te hoog zijn en de opbrengsten te onzeker. Al met al is het bouwen van een nieuwbouwwoning een ingewikkeld traject dat veel partijen vraagt om samen te werken.
Wat gemeenten en het rijk doen om sneller te bouwen
De overheid probeert het bouwtempo op te voeren met verschillende maatregelen. Gemeenten krijgen meer geld om bouwlocaties bouwrijp te maken. Er zijn afspraken gemaakt tussen het rijk en provincies over aantallen te bouwen woningen per regio. Daarnaast wordt er gekeken naar manieren om vergunningprocedures te verkorten. Ook worden bestaande gebouwen vaker omgebouwd naar woningen, zoals oude kantoorpanden of leegstaande winkels. Dat heet transformatie. Dit soort herbestemming gaat sneller dan nieuwbouw op een nieuwe locatie, omdat er vaak al een bestemming en een gebouw staan. Gemeenten spelen hierin een grote rol: zij bepalen of een locatie mag worden omgebouwd en welke regels daarbij gelden.
Betaalbaar wonen vraagt om meer dan alleen bouwen
Meer huizen bouwen lost het probleem niet volledig op als die huizen onbetaalbaar zijn. Een groot deel van de nieuwe woningen in Nederland is duur, zowel in de koop als in de vrije sector huur. Mensen met een middeninkomen verdienen te veel voor sociale huur, maar te weinig om dure koopwoningen te betalen. De overheid heeft daarom regels ingevoerd om meer betaalbare huurwoningen in nieuwbouwprojecten te verplichten. Projectontwikkelaars zijn in bepaalde gemeenten verplicht om een deel van de nieuwbouw te bestemmen voor sociale of middenhuur. Ook zijn er regelingen voor starters, zoals de startersvrijstelling bij de overdrachtsbelasting. Dat betekent dat kopers onder de 35 jaar geen overdrachtsbelasting betalen als de woning minder dan een bepaald bedrag kost. Al deze maatregelen samen moeten er voor zorgen dat meer mensen een passende woning kunnen vinden, ook als ze niet veel verdienen.
Veelgestelde vragen over woningbouw
Hoeveel nieuwe woningen worden er jaarlijks gebouwd in Nederland?
In Nederland worden er jaarlijks zo’n 70.000 tot 80.000 nieuwe woningen gebouwd. Het kabinet heeft als doel om dit op te voeren naar 100.000 per jaar, maar dat lukt nog niet structureel door een gebrek aan bouwlocaties, personeel en lange procedures.
Wat is het verschil tussen sociale huur en middenhuur?
Sociale huurwoningen zijn bedoeld voor mensen met een laag inkomen en hebben een maximale huurprijs die wettelijk is vastgelegd. Middenhuurwoningen zitten daarboven en zijn bedoeld voor mensen met een middeninkomen die te veel verdienen voor sociale huur, maar een koopwoning niet kunnen betalen.
Mogen gemeenten zelf bepalen waar woningen worden gebouwd?
Gemeenten hebben inderdaad veel zeggenschap over waar nieuwe woningen mogen komen. Ze stellen bestemmingsplannen op en wijzen bouwlocaties aan. Tegelijkertijd maken ze afspraken met de provincie en het rijk over hoeveel woningen er in een bepaalde regio moeten worden gebouwd.
Wat is transformatie bij woningbouw?
Transformatie betekent dat een bestaand gebouw, zoals een kantoor of winkel, wordt omgebouwd naar woningen. Dit is vaak sneller dan nieuwbouw op een lege locatie, omdat er al een gebouw staat en de bestemming soms eenvoudiger kan worden aangepast.
Geef een reactie