De rol van de gemeente

Zelfbouw is complex. Vooral omdat de meeste zelfbouwers dat maar eens in hun leven meemaken. Zij verdienen daarom extra aandacht. Wat kunt u doen om particulier opdrachtgeverschap te bevorderen? Bij een groot deel van het proces bent u een cruciale schakel.

Kaveluitgifte

Als een particulier of een collectief om bouwgrond vraagt, is het wettelijk verplicht dat u daar als gemeente op reageert en dat u een bouwaanvraag volgens de normale procedures in behandeling neemt. Een particulier verschilt daarin niet van een professionele ontwikkelaar.

U kunt kavels specifiek voor (collectief) particulier opdrachtgeverschap reserveren. Als gemeente hoeft u daarvoor niet per se zelf grondposities te hebben. Op basis van de Grondexploitatiewet kunt u regelen dat bij nieuwbouw of herontwikkeling een deel van de woningen in particulier opdrachtgeverschap wordt gerealiseerd. In de Handreiking Grondexploitatiewet leest u daar meer over.

Informatie en begeleiding

Zelfbouwers hebben vaak meer behoefte aan helderheid als het gaat over procedures en voorwaarden. Er is wat meer uitleg nodig. Geef daarom duidelijk aan hoe de procedure voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning verloopt.

Sommige gemeenten helpen particulieren door het instellen van een vergunningencoach.

Samenwerking

De gemeente kan particulieren, zeker als zij in een CPO-verband werken, uitdagen door te vragen ook voorzieningen in/voor de buurt te realiseren zoals een gemeenschapsruimte. U kunt met CPO-groepen ook afspraken maken over beheer van de openbare of semi-openbare ruimte. Sommige groepen nemen het beheer graag van de gemeente over.

Plankostenfonds

Sommige gemeenten, vaak in samenwerking met een lokale Rabobank, hebben een plankostenfonds ingesteld. Onder bepaalde voorwaarden verstrekt dit fonds een renteloze lening aan CPO-groepen waarmee een gedegen plan kan worden gemaakt. Aflossing van de lening aan het plankostenfonds kan eventueel worden gedaan door de plankosten op te nemen in een af te sluiten hypotheek of financiering. Meer informatie vindt u bij Cisio, een initiatief van de Rabobank. Hier staat ook in welke gemeenten al een plankostenfonds bestaat. 

Bestaande bouw

Particulieren die in de bestaande bouw aan de slag gaan kunt u op allerlei manieren bijstaan. Bij transformatieprojecten is het cruciaal om medewerking te geven aan bestemmingswijziging en aan een passende toepassing van bouwregelgeving. Sommige gemeenten hebben een kantorenloods die initiatiefnemers van transformatieprojecten helpt bij gemeentelijke procedures en vergunningverlening. 

Verder lezen

Meer informatie vindt u in het Handboek CPO voor gemeenten. Dit handboek is in 2007 gemaakt in opdracht van de provincie Noord-Brabant door SEV Realisatie in samenwerking met De Regie. Het is weliswaar een gedateerde uitgave, maar veel inzichten zijn nog steeds van waarde.

Publicaties die voor gemeente belangrijk zijn, vindt u ook in de Toolbox van het Expertteam Eigenbouw en het Expertteam (Kantoor)transformatie.

Acht tips voor gemeenten 

  • Behandel de groep niet als een ontwikkelaar met winstoogmerk.
  • Laat de groep de groep. Neem geen werk uit handen.
  • Zorg voor eenduidige en duidelijke randvoorwaarden.
  • Zorg voor één aanspreekpunt.
  • Stel als eis dat de groep een rechtspersoon vormt en een achtervang regelt.
  • Maak afspraken over inrichting en beheer van de openbare ruimte.
  • Evalueer het proces en neem de leerpunten mee.
  • Deel uw ervaringen met gemeenten in de regio.