Een loden waterleiding herken je het makkelijkst door te kijken naar het materiaal en de kleur van de buis. Lood is mat grijs, zacht en licht glanzend aan de buitenkant. Als je er met een sleutel of munt overheen krabt, zie je meteen een zilverachtige streep. Dat is het snelste kenmerk om lood te onderscheiden van andere materialen zoals koper, staal of kunststof.
Woon je in een huis dat vóór 1960 is gebouwd, dan is de kans reëel dat er nog loden leidingen in zitten. Tot ver in de twintigste eeuw was lood een gangbaar materiaal voor waterinstallaties. Na 1960 nam het gebruik snel af, maar in veel oudere woningen zijn de leidingen nooit volledig vervangen. Dat maakt visuele controle belangrijk.
Hoe loden waterleiding herkennen: de praktische test
Ga naar de plek waar de waterleiding het huis binnenkomt, meestal in de meterkast of kruipruimte. Kijk daar naar de buis die van buiten af het huis inkomt. Let op deze kenmerken:
- Kleur: lood is dof grijs, soms donker aangeslagen door oxidatie aan de buitenkant.
- Krastest: kraab met een munt of sleutel over de buis. Lood geeft een zilverachtige, glanzende streep. Koper geeft een roodbruine kleur. Staal blijft grijs maar voelt harder aan.
- Buigzaamheid: lood is zacht. Je kunt de buis licht indrukken of buigen met je duim. Koper en staal geven niet mee.
- Magneet: een magneet blijft niet aan lood plakken. Staal trekt een magneet aan; koper en lood niet. Zo sluit je staal uit.
- Verbindingen: loden leidingen zijn vaak dikker bij de verbindingen en hebben een karakteristieke “gezwollen” aansluiting, gemaakt met soldeer of een klemring.
Twijfel je nog? Dan kun je een watermonster laten analyseren door een gecertificeerd laboratorium. Hiermee test je of er lood in je drinkwater zit. Het RIVM en de rijksoverheid adviseren dit als aanvullende stap, zeker bij oudere panden.
Verschillen tussen lood, koper en kunststof
Veel mensen verwarren lood met koper of grijze kunststof leidingen (PVC of PE). Toch zijn de verschillen goed te zien als je weet waar je op moet letten.
| Materiaal | Kleur buiten | Krastest | Hardheid | Magneet |
|---|---|---|---|---|
| Lood | Dof grijs | Zilverachtige streep | Zacht, buigzaam | Niet magnetisch |
| Koper | Roodbruin of groenig | Roodbruine streep | Hard | Niet magnetisch |
| Staal/ijzer | Grijs, soms roestig | Grijs, weinig verschil | Hard | Magnetisch |
| Kunststof (PVC/PE) | Grijs of zwart | Laat geen streep achter | Licht tot hard | Niet magnetisch |
Let op: in sommige huizen zit lood alleen op een deel van de leiding, bijvoorbeeld van de straataansluiting tot de meterkast. De rest van de binneninstallatie kan al vervangen zijn door koper of kunststof. Controleer daarom altijd het eerste stuk dat het huis inkomt, niet alleen de leidingen die zichtbaar zijn in de badkamer of keuken.
Waar zitten loden leidingen het vaakst?
In woningen van vóór 1960 zit lood bijna altijd in de aansluitingsleiding van de straat naar het huis. Dit heet de huisaansluiting of perceelsleiding. Ook binnenshuis, in de kruipruimte of achter muren, kunnen loden leidingen zitten. In flats en appartementsgebouwen uit de jaren vijftig en zestig is het extra opletten: de stijgleidingen en individuele aansluitingen zijn soms nooit vervangen.
Bij huizen gebouwd na 1970 is de kans klein dat er nog lood zit, maar zekerheid heb je alleen na een visuele controle of watertest. Bij een verbouwing of renovatie wordt dit geregeld ontdekt als leidingen blootgelegd worden.
Wat te doen als je lood herkent?
Lood in drinkwater is schadelijk voor de gezondheid, zeker voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Laat loden leidingen zo snel mogelijk vervangen door een erkend loodgieter. De rijksoverheid adviseert dit nadrukkelijk. Zorg er in de tussentijd voor dat je het water even laat doorlopen voordat je het drinkt of kookt, zeker als de kraan een tijdje niet gebruikt is. Gebruik geen water uit de warmwaterleiding voor drinken of koken, want warmte lost meer lood op uit de buis.
Wil je zeker weten of je leidingen van lood zijn, maar twijfel je na de krastest? Vraag dan een loodgieter om een inspectie. Die herkent het materiaal direct en kan meteen aangeven welk deel vervangen moet worden.
