Waterleiding aanleggen: zo doe je het stap voor stap

Een waterleiding aanleggen lijkt vooral een kwestie van buizen op maat zagen en koppelingen aandraaien. Dat klopt voor het werk zelf, maar wat je aanlegt is een drinkwaterinstallatie. Die moet volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voldoen aan de norm NEN 1006, ook als je de klus zelf doet en er geen vergunning voor nodig is. Wie dat vooraf weet, kiest ander materiaal, test anders en weet waar zijn eigen werk ophoudt: bij de watermeter.

Wat je zelf mag en waaraan je leiding moet voldoen

Voor een bestaande woning staat de eis in artikel 3.109 van het Bbl: de drinkwatervoorziening voldoet aan NEN 1006. Voor warm water geldt hetzelfde (artikel 3.110). Bij nieuwbouw staan dezelfde eisen in de artikelen 4.202 en 4.203, met als doel onder meer het beperken van het legionellarisico. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving over installaties voor water mag een installatie de gezondheid niet nadelig beïnvloeden doordat er gevaarlijke stoffen of biologische agentia vrijkomen, ontstaan of zich ontwikkelen. Onder de nieuwbouwregels valt uitdrukkelijk ook water voor de douche, de wasmachine en het toilet, niet alleen de keukenkraan.

Dat het om een klus binnenshuis gaat, verandert daar niets aan. De Rijksoverheid zegt het letterlijk: “Ook al mag u vergunningvrij bouwen, u moet daarbij wel voldoen aan de regels uit het Bbl.” Of voor jouw situatie een vergunning nodig is, is dus een andere vraag dan of het werk aan de eisen moet voldoen. Dat laatste geldt altijd.

Wat is van jou en wat van het drinkwaterbedrijf

De watermeter is de grens. In de uitleg over loden leidingen legt de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid zo neer: het drinkwaterbedrijf zorgt voor de leiding vanaf de watermeter naar de straat, de eigenaar voor de leiding vanaf de watermeter de woning in. Huur je, dan is de verhuurder verantwoordelijk en neem je eerst contact met hem op.

Deel van de leiding	Wie is verantwoordelijk	Wat betekent dat voor jou
Van de straat tot de watermeter	Drinkwaterbedrijf	Hier werk je niet zelf aan; bij problemen bel je het drinkwaterbedrijf
Vanaf de watermeter de woning in	Eigenaar van de woning	Hier mag je zelf aanleggen, binnen de eisen van het Bbl en NEN 1006
Huurwoning, vanaf de watermeter	Verhuurder	Overleg eerst met de verhuurder voordat je iets aanpast

Sluit je aan op een oude leiding? Denk aan lood

Loden leidingen kunnen alleen nog in gebruik zijn in woningen van voor 1960; sinds dat jaar zijn ze verboden. Volgens de Rijksoverheid zijn ze vaak niet goed te zien en kunnen leidingen onder vloeren en in muren nog van lood zijn, ook als de zichtbare leidingen al zijn vervangen. Lood kan in het drinkwater terechtkomen en dat is slecht voor je gezondheid. Je kunt je kraanwater laten testen op lood; volgens de Rijksoverheid over loden leidingen kost dat ongeveer €50. Tot de leidingen zijn vervangen, is het advies flessenwater te drinken en de leidingen voor gebruik goed door te spoelen. Leg je een nieuwe leiding aan in een huis van voor 1960, kijk dan eerst waar je op aansluit, zodat je geen nieuw stuk aan een oude loden leiding knoopt.

Terugstroming voorkomen

Sluit je een apparaat of een buitenkraan aan, dan wil je niet dat water uit dat apparaat of uit een tuinslang terug de drinkwaterleiding in loopt. Hoe dat werkt en wanneer je een voorziening nodig hebt, staat in terugstroombeveiliging waterleiding: wat het is en wanneer je het nodig hebt.

Welk materiaal je gebruikt

Voor drinkwater worden vooral koper en kunststof gebruikt, met soldeer-, knel- of persverbindingen. Bouwmarkten wijzen bij drinkwatermateriaal op het KIWA-keurmerk; bij GAMMA staat het als “het keurmerk voor drinkwater”. Omdat je installatie aan NEN 1006 moet voldoen, is materiaal dat uitdrukkelijk voor drinkwater bedoeld is de veilige keuze.

Koper verbind je met soldeerkoppelingen of knelkoppelingen.
Kunststof bestaat in verschillende soorten, met eigen koppelingen. Welke soorten er zijn en waar je op let, staat in kunststof waterleiding: soorten, voordelen en waar je op moet letten.
Press-systemen zijn een derde manier van verbinden; die werk je af met de bijbehorende perstang.

Een bouwmarktadvies van Brico: koppel een bestaande metalen leiding alleen aan op een buis van hetzelfde metaal.

Gereedschap dat je nodig hebt

een pijpensnijder of fijngetande zaag, zodat je de buis recht afkort;
een ontbramer of vijl;
twee steeksleutels of een waterpomptang voor knelkoppelingen;
een perstang als je met persverbindingen werkt, of soldeerspullen voor koper;
leidingbeugels, een boormachine en pluggen;
een emmer en doeken voor het water dat nog in de leiding staat.

Waterleiding aanleggen: stap voor stap

Plan de route. Bepaal waar de leiding begint en waar hij eindigt, tel de bochten en meet de lengte. Vermijd een “zak”, een laag punt waar het water niet uit kan lopen.
Sluit het water af. Draai de hoofdkraan dicht en zet een kraan open op het laagste punt, zodat de leiding leegloopt.
Kort de buis af. Zaag of snijd de buis recht af en ontbraam de rand, binnen en buiten. Op klusforums is dat het advies dat steeds terugkomt bij kunststof: recht zagen, ontbramen, de koppeling invetten en de buis tot de aanslag in de koppeling duwen.
Maak de verbindingen. Draai knelkoppelingen aan, pers de persverbindingen of soldeer koper. Hoe solderen gaat, staat in waterleiding solderen: zo doe je het stap voor stap.
Zet de leiding vast. Bevestig de leiding met beugels, zodat hij niet trilt of doorhangt.
Zet het water erop en spoel door. Open de hoofdkraan langzaam en laat het water stromen tot er geen lucht meer uit komt. Hoe je lucht uit de leiding krijgt, staat in waterleiding ontluchten: zo doe je het stap voor stap.
Controleer op lekkage onder druk. Loop elke verbinding na terwijl de leiding onder druk staat, voordat je hem wegwerkt achter een wand of onder een vloer.

Sluit je de nieuwe leiding meteen aan op een apparaat, dan lees je verder in vaatwasser aansluiten op waterleiding, kraan aansluiten op waterleiding of waterontharder aansluiten op waterleiding.

Een leiding naar buiten

Voor een buitenkraan geeft GAMMA als advies om de kraan minimaal 50 cm boven de grond te plaatsen, een aftapkraan op te nemen en de leiding in de winter af te tappen, zodat er geen water in bevriest. Ook hier geldt: geen zak in de leiding, want daar blijft water staan.

Wanneer je een loodgieter inschakelt

Zelf aanleggen mag, maar er zijn situaties waarin een vakman verstandig is: als je twijfelt of je werk aan NEN 1006 voldoet, als je in een woning van voor 1960 op onbekende leidingen moet aansluiten, of als er loden leidingen vervangen moeten worden. De Rijksoverheid geeft bij dat laatste als tip om te controleren of de loodgieter lid is van een brancheorganisatie en ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel, en om bij de gemeente te vragen naar subsidie. Aan alles vóór de watermeter werk je niet zelf; daarvoor is het drinkwaterbedrijf verantwoordelijk.

Veelgemaakte fouten bij het aanleggen van een waterleiding

Materiaal zonder drinkwaterbestemming gebruiken. De installatie moet aan NEN 1006 voldoen; kies materiaal dat voor drinkwater bedoeld is.
Verschillende metalen aan elkaar koppelen. Sluit een bestaande metalen leiding aan op hetzelfde metaal.
Een zak in de leiding. Water dat niet weg kan, blijft staan en kan in de winter bevriezen.
Bramen laten zitten. Ontbraam elke zaagsnede, binnen en buiten, voordat de koppeling erop gaat.
Wegwerken voor de controle. Loop elke verbinding na onder druk voordat er een wand of vloer overheen gaat.
Vergeten waar je op aansluit. In een woning van voor 1960 kan een oude leiding van lood zijn.

Lees ook: waterleiding verleggen: zo pak je het stap voor stap aan

Laatst gecontroleerd op 25 oktober 2026.