Een pomp slaan voor grondwater betekent dat je een buis of pijp in de grond drijft om water op te pompen uit een watervoerende laag. Dat kan handig zijn voor tuinberegening, het vullen van een vijver of ander niet-drinkwater gebruik. Maar er komt meer bij kijken dan alleen een pomp in de grond steken: denk aan vergunningen, de grondwaterstand in jouw regio en de kwaliteit van het water dat je oppompt.
Wat is een geslagen pomp precies?
Bij een geslagen pomp, ook wel een puntfilterput of slagpomp genoemd, wordt een scherpe metalen punt met een filter eromheen de grond in gedreven. Daar bovenop schroef je stukken buis totdat je de watervoerende laag bereikt. Met een handpomp of elektrische pomp zuig je het grondwater omhoog. Dit is een relatief eenvoudige manier om op eigen terrein grondwater te winnen, zeker vergeleken met een geboorde put waarbij je een bronnenborer nodig hebt.
De diepte waarop je grondwater aantreft, verschilt sterk per locatie. In laaggelegen delen van Nederland, zoals Zeeland, West-Holland en het rivierengebied, zit het grondwater soms al op één tot drie meter diepte. In hogere zandgronden, zoals de Veluwe of Drenthe, kan dat vijf tot tien meter of dieper zijn. Een handpomp trekt grondwater doorgaans tot maximaal zeven meter op; dieper dan dat heb je een elektrische pomp nodig die het water niet zuigt maar pompt vanuit de put zelf.
Vergunning en meldplicht: wat is verplicht?
Veel mensen denken dat je zomaar een pomp mag slaan op eigen grond, maar dat klopt niet altijd. In Nederland geldt voor het onttrekken van grondwater een meldplicht of vergunningplicht, afhankelijk van de hoeveelheid water die je oppompt en de provincie waar je woont. Provincies reguleren grondwaterwinning via de omgevingsverordening. Voor kleinschalig gebruik, zoals tuinberegening van minder dan 10 kubieke meter per uur, volstaat in veel provincies een melding. Maar check dit altijd bij jouw provincie of waterschap, want de regels verschillen.
Ons grondwater valt onder de Waterwet. Gebruik je het water voor drinkwater, dan gelden er aanvullende eisen vanuit de Drinkwaterwet. Grondwater direct uit een geslagen pomp drinken zonder behandeling is sowieso af te raden, ook al ziet het water er helder uit. Bacteriën, nitraten of andere stoffen zijn niet zichtbaar, maar kunnen alsnog schadelijk zijn.
Pomp slaan voor grondwater: stap voor stap
Het slaan van een pomp voor grondwater vraagt de juiste materialen en enige voorbereiding. Hieronder een praktische werkwijze:
- Stap 1: Controleer de vergunningplicht. Ga naar de website van jouw provincie of waterschap en check of je een melding moet doen of een vergunning nodig hebt.
- Stap 2: Bepaal de grondwaterstand. Informeer bij buren, de gemeente of via de DINO-kaart van TNO (de geologische dienst van Nederland) hoe diep het grondwater in jouw omgeving zit.
- Stap 3: Kies de juiste materialen. Voor een geslagen put gebruik je een puntfilter van RVS of kunststof, galvaniseerde buis in lengtes van één meter, een slaggereedschap en een afsluiting bovenaan voor de pomp.
- Stap 4: Sla de put. Bevestig de puntfilter aan de eerste buislengte en sla deze loodrecht de grond in met een slagblok of hamer. Schroef verlengende buisjes aan elkaar totdat je de watervoerende laag bereikt. Je merkt dit doordat de weerstand afneemt en er water in de buis verschijnt.
- Stap 5: Installeer de pomp. Koppel een hand- of elektrische pomp aan de buis. Maak de verbinding waterdicht en zet de pomp goed vast.
- Stap 6: Pomptest en watercontrole. Pomp eerst flink door om het water helder te krijgen. Laat het water bij twijfel analyseren door een erkend laboratorium als je het wilt gebruiken voor het besproeien van groenten of moestuingewassen.
Welke pomp gebruik je voor grondwater?
Voor een geslagen put tot ongeveer zeven meter diepte is een handpomp of een gewone oppervlaktewaterpomp voldoende. Deze zuigt het water omhoog via onderdruk. Zit het grondwater dieper, dan heb je een onderwaterpomp (ook wel dompelpomp) nodig die je in de buis plaatst en het water omhoog duwt. Houd er rekening mee dat een geslagen buis van één inch diameter (circa 2,5 cm) de maximale buismaat is voor een geslagen put; een dompelpomp past daarin niet. Dan ben je aangewezen op een geboorde put met een grotere diameter.
Een eenvoudige elektrische oppervlaktepomp voor gebruik tot zeven meter kost naar schatting tussen de 80 en 200 euro (prijspeil 2025). Een volledige set voor een geslagen put, inclusief puntfilter, buizen en een handpomp, is naar schatting verkrijgbaar vanaf 150 tot 350 euro, afhankelijk van de benodigde diepte en het materiaal.
Wanneer is een geslagen pomp geen goed idee?
In gebieden met veel klei of stenen in de bodem is een put slaan moeilijk of zelfs onmogelijk. De puntfilter raakt verstopt of je stuit op een keienlaag. In dat geval is boren de enige optie. Ook in gebieden met verontreinigd grondwater, zoals nabij oude stortplaatsen of drukke landbouwpercelen met hoge nitraatwaarden, is het risico op vervuild water reëel. Overleg dan altijd met het waterschap of een erkende bronnenborer voordat je verder gaat.
Een geslagen pomp voor grondwater is voor veel tuineigenaren een praktische en betaalbare oplossing, zolang je de lokale regels naleeft en realistisch bent over wat je met het water doet. Check voor je begint de vergunningplicht bij jouw provincie, bepaal de grondwaterstand via TNO-kaarten en kies materialen die passen bij de diepte. Dan is een geslagen put prima zelf aan te leggen, zonder bronnenborer of grote kosten.
