Grondwater zit in Nederland op zeer uiteenlopende dieptes: van minder dan een halve meter onder het maaiveld in laaggelegen poldergebieden tot wel tientallen meters in de hogere zandgronden. De exacte diepte hangt sterk af van waar je woont, het seizoen en hoe nat of droog het jaar is geweest.
Wil je de actuele grondwaterstand op jouw specifieke adres weten? Via de Basisregistratie Ondergrond (BRO) worden meetgegevens bijgehouden. Op grondwaterstandkaart.nl kun je je adres of postcode invoeren en de meest recente meting bekijken, bijgewerkt tot september 2026.
Hoe diep zit grondwater per type gebied?
In Nederland zijn er grote verschillen tussen regio’s. In veenweidegebieden en laaggelegen polders, zoals in grote delen van Holland, Utrecht en Friesland, staat het grondwater vaak maar 20 tot 60 centimeter onder het maaiveld. In natte perioden kan het zelfs tot vlak onder het gras stijgen. Voor tuiniers en bouwers is dat een belangrijk gegeven: drainage of een verhoogde fundering is hier soms noodzakelijk.
In de hogere zandgronden van Brabant, Gelderland, Drenthe en Overijssel ligt het grondwater doorgaans dieper. Hier zit de grondwatertafel vaak tussen de 1 en 5 meter onder het oppervlak, maar op hoge stuwwallen of droge dekzandruggen kan dat oplopen tot 10 meter of meer. Op de Veluwe zijn plaatsen bekend waar het grondwater pas op 15 tot 25 meter diepte begint.
In stedelijke gebieden speelt bebouwing een rol. Verharding voorkomt dat regenwater de bodem insijpelt, wat de grondwaterstand kan verlagen. Tegelijk kunnen lekke riolen en oude waterinfrastructuur juist voor hogere standen zorgen. In steden als Amsterdam en Rotterdam, die deels op of onder zeeniveau liggen, wordt de grondwaterstand actief beheerd door waterschappen.
Wat bepaalt de diepte van het grondwater?
Er zijn vier factoren die de grondwaterstand het meest beïnvloeden:
- Bodemtype: klei en veen houden water vast en hebben doorgaans een hoge grondwaterstand. Zandgrond laat water snel doorsijpelen, waardoor de stand dieper kan zijn.
- Neerslag en seizoen: in de winter en het vroege voorjaar staat het grondwater het hoogst door meer regen en minder verdamping. In augustus en september is de stand gemiddeld het laagst.
- Hoogteligging: hoe hoger een gebied boven zeeniveau ligt, hoe dieper het grondwater doorgaans zit.
- Menselijk gebruik: beregening in de landbouw, drinkwaterwinning en drainage verlagen de grondwaterstand. Peilbeheer door waterschappen houdt de stand in polders kunstmatig op peil.
Grondwater en je tuin of fundering: praktische betekenis
Als je een vijver wilt graven, een kelder wilt bouwen of bomen wilt planten, is de grondwaterstand een concreet gegeven dat je niet kunt negeren. Graaf je dieper dan de grondwatertafel, dan loopt de put of kuip vol water. Voor boomsoorten als wilg en els is dat geen probleem; voor fruitbomen of naaldbomen is een grondwaterstand van minder dan 80 centimeter juist schadelijk.
Bij funderingen geldt: een betonnen fundering of houten paalconstructie die afwisselend nat en droog staat, rot of degradeert sneller. In veel oude Hollandse steden staan panden op houten palen die al eeuwen goed staan, maar alleen omdat het grondwater die palen altijd nat houdt. Daalt de grondwaterstand, dan worden de palen blootgesteld aan lucht en beginnen ze te rotten. Dit speelt in Utrecht en Amsterdam een grote rol bij funderingsherstel.
Hoe diep zit grondwater meten: zo doe je het zelf
Je kunt de grondwaterstand in je eigen tuin schatten door een gat te graven of een peilbuis te plaatsen. Graaf een gat van minimaal een meter diep. Als er na een dag water in staat, zit het grondwater ondieper dan een meter. Staat het gat droog, dan zit de grondwatertafel waarschijnlijk dieper.
Nauwkeuriger is een peilbuis: een geperforeerde pvc-buis die je in de grond slaat. Met een meetlint of een eenvoudige dompelsensor meet je vervolgens de afstand van de bovenkant van de buis tot het wateroppervlak. Professionele metingen worden uitgevoerd door waterschappen en zijn opgenomen in de Basisregistratie Ondergrond.
De actuele grondwaterstand op jouw adres kun je het snelst opzoeken via de BRO-kaart of grondwaterstandkaart.nl. Dat geeft een betrouwbaarder beeld dan een zelfgegraven gat, zeker als je de gegevens nodig hebt voor een bouwproject of een vergunningsaanvraag.
