Een regenwatersysteem is een installatie waarmee je regenwater opvangt, opslaat en hergebruikt voor toepassingen in huis of tuin. In plaats van kostbaar drinkwater te gebruiken voor de toiletspoeling, wasmachine of tuinirrigatie, gebruik je water dat gratis uit de lucht valt. Dat scheelt op jaarbasis een aanzienlijke hoeveelheid drinkwater en verlaagt je waterrekening.
De populariteit van dit soort systemen groeit, mede door toenemende droogte in de zomer en stijgende waterprijzen. Of je nu een eenvoudige bovengrondse tank wilt of een volledig geautomatiseerd ondergronds systeem: de keuzes zijn breed en de aanpak verschilt per situatie. Dit artikel legt uit hoe een regenwatersysteem werkt, welke typen er zijn en waar je op moet letten.
Hoe een regenwatersysteem werkt
De basis is simpel: regenwater valt op het dak, stroomt via de dakgoot naar een filter en wordt opgeslagen in een tank. Vanuit die tank wordt het water weer beschikbaar gemaakt via een pomp. Een regenwatersysteem bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen:
- Dakoppervlak: het verzameloppervlak, bij voorkeur een schoon, niet-behandeld dak.
- Dakgoot en afvoer: transporteert het water naar de tank.
- Voorfilter: houdt bladeren, insecten en grof vuil tegen voor het water de tank ingaat.
- Opslagtank: ondergronds of bovengronds, van beton, kunststof of roestvrij staal.
- Drijvende zuigfilter: zuigt helder water van net onder het wateroppervlak aan, waar het schoonst is.
- Drukpomp of onderwaterpomp: pompt water naar het gebruikspunt.
- Nafilter: voor fijner gebruik (zoals de wasmachine) soms een extra koolstoffilter.
- Overloop: bij een volle tank stroomt het overschot weg naar het riool of de bodem.
Bij een automatisch systeem schakelt de pomp automatisch over op leidingwater als de tank leeg is. Zo heb je altijd water beschikbaar, ook na een lange droge periode.
Typen regenwatersystemen: bovengronds of ondergronds
Er zijn twee hoofdtypen: bovengrondse en ondergrondse systemen. Elk heeft zijn eigen toepassingen en beperkingen.
Bovengronds systeem (tuingebruik): dit is de eenvoudigste variant. Een regenton of een grotere bovengrondse tank (van 500 tot 5.000 liter) staat buiten, gekoppeld aan de regenpijp. Ideaal voor tuinirrigatie. Nadelen: beperkte capaciteit, water kan bevriezen in de winter en de tank is zichtbaar in de tuin.
Ondergronds systeem (tuin én huishoudelijk gebruik): een tank van 3.000 tot 10.000 liter of meer wordt ingegraven in de tuin. Dit systeem is geschikt voor zowel tuingebruik als intern gebruik, zoals de toiletspoeling en de wasmachine. De bodemtemperatuur houdt het water koel en voorkomt alggroei. Dit type vraagt om een pomp en doorgaans professionele installatie.
Off-grid systemen zijn een derde categorie: volledig losstaand van het leidingwater, vaak met grotere opslagtanks en extra filtratie. Dit wordt gebruikt in gebieden zonder wateraansluiting of door mensen die volledig zelfvoorzienend willen zijn.
Hoeveel regenwater kun je opvangen?
Een eenvoudige vuistregel: dakoppervlak (in m²) x neerslag (in mm) x 0,85 (rendementsfactor) = beschikbaar water in liters. In Nederland valt gemiddeld zo’n 800 mm regen per jaar. Bij een dakoppervlak van 80 m² levert dat:
80 x 800 x 0,85 = circa 54.400 liter per jaar
Dat is ruim genoeg voor toiletspoeling (gemiddeld 30 tot 40 liter per persoon per dag) en tuinirrigatie. Een standaard huishouden van vier personen gebruikt voor de toiletspoeling naar schatting 15.000 tot 20.000 liter per jaar. Regenwater kan dat volledig dekken, mits de tank groot genoeg is om droge periodes te overbruggen.
Waar mag je regenwater voor gebruiken?
In Nederland mag regenwater niet als drinkwater worden gebruikt zonder uitgebreide zuivering. Wettelijk zijn de toegestane toepassingen voor een huishoudelijk regenwatersysteem beperkt tot niet-drinkwaterdoelen:
- Toiletspoeling
- Wasmachine (mits apart leidingnet)
- Tuinirrigatie
- Auto wassen
- Vloer schoonmaken
Belangrijk: een intern regenwatersysteem moet volledig gescheiden zijn van het drinkwaternet. Dit is wettelijk verplicht en wordt gecontroleerd bij aansluiting. Kruisverbindingen zijn verboden vanwege het risico op besmetting van het drinkwater.
Kosten en terugverdientijd
De aanschaf- en installatiekosten hangen sterk af van het type systeem. Een globaal overzicht:
- Bovengrondse regenton (500 liter): circa 50 tot 150 euro, zelf te installeren.
- Bovengronds systeem met drukpomp (tuinpakket): naar schatting 500 tot 1.500 euro in 2025, inclusief pomp en filter.
- Ondergronds systeem voor huishoudelijk gebruik: naar schatting 3.000 tot 8.000 euro in 2025, inclusief tank, installatie en leidingwerk.
De terugverdientijd van een ondergronds systeem ligt voor een gemiddeld huishouden naar schatting tussen de 10 en 20 jaar, afhankelijk van de waterprijzen in jouw gemeente en het verbruik. Een bovengronds tuinsysteem verdient zichzelf al terug in een paar seizoenen. De terugverdientijd wordt korter naarmate drinkwater duurder wordt.
Onderhoud van een regenwatersysteem
Een regenwatersysteem vraagt weinig onderhoud, maar verwaarlozing leidt tot problemen. Praktische onderhoudspunten:
- Reinig de voorfilter minimaal twee keer per jaar (voor- en najaar).
- Controleer de opslagtank eens per jaar op sediment op de bodem.
- Vervang de drijvende zuigfilter wanneer nodig (doorgaans elke twee tot vijf jaar).
- Controleer de pomp en de drukautomaat jaarlijks op goede werking.
- Zorg dat de overloop vrij is en correct functioneert.
Bovengrondse tanks moeten in de winter worden leeggemaakt of vorstvrij worden gehouden om schade door bevriezing te voorkomen.
Veelgestelde vragen over regenwatersystemen
Heb ik een vergunning nodig? Voor de meeste regenwatersystemen in een tuin is geen vergunning nodig. Een intern systeem dat gekoppeld is aan het huishoudelijk leidingnet moet je wel aanmelden bij je drinkwaterbedrijf. Controleer dit altijd van tevoren.
Is regenwater schoon genoeg voor de wasmachine? Regenwater is zachter dan leidingwater (weinig kalk) en prima geschikt voor de wasmachine. Je kunt er zelfs minder wasmiddel voor gebruiken. Let er wel op dat het water gefilterd is en de leidingen volledig gescheiden zijn van het drinkwaternet.
Welke tankgrootte heb ik nodig? Voor alleen tuingebruik is 1.000 tot 3.000 liter meestal voldoende. Voor huishoudelijk gebruik (toilet en wasmachine) is een tank van minimaal
