Geluidsklachten in huis hebben een vervelende eigenschap: de voor de hand liggende oplossing is meestal de verkeerde. Mensen beginnen met een dik kleed, een boekenkast tegen de muur of extra isolatie in de spouw, en horen daarna nog precies hetzelfde.
Dat komt doordat er twee soorten geluid zijn en ze allebei om iets anders vragen. Zolang je niet weet welke van de twee je hebt, is elke maatregel gokken.
Eerst uitzoeken: lucht of contact
Luchtgeluid is stemgeluid, muziek en televisie. Het gaat door de lucht en lekt door kieren, stopcontacten, brievenbussen en dunne wanden. Daar helpt massa tegen, en het dichten van kieren.
Contactgeluid is voetstappen, een dichtvallende deur, een verschuivende stoel of een wasmachine. Dat geluid gaat niet door de lucht maar door de constructie van het gebouw. Het reist door balken, vloeren en muren en komt er een eind verderop weer uit.
De simpele test: hoor je woorden of hoor je bonken? Als je kunt verstaan wat er gezegd wordt, heb je luchtgeluid. Hoor je vooral doffe, lage geluiden zonder dat je woorden onderscheidt, dan is het contactgeluid.
Die uitkomst bepaalt alles wat daarna komt. Een boekenkast tegen de muur helpt tegen luchtgeluid en doet vrijwel niets tegen contactgeluid.
Waarom contactgeluid zo hardnekkig is
Contactgeluid verplaatst zich door vaste materialen, en dat gaat verrassend ver. Een wasmachine op een houten vloer op zolder kun je twee verdiepingen lager horen, terwijl je in de kamer ernaast nauwelijks iets merkt.
Daar helpt afstand dus niet tegen. En isolatiemateriaal in een spouw ook niet, want het geluid loopt via de constructie langs die spouw heen. Het enige dat werkt is ontkoppeling: ergens in het pad een verende laag aanbrengen die de trilling opvangt.
Vier plekken waar je dat zelf kunt doen
- Onder de vloerafwerking. Een verende laag tussen de ondervloer en het laminaat of de houten vloer onderbreekt het pad naar beneden. Dit is de maatregel met de meeste winst per euro, maar je kunt hem alleen uitvoeren als de vloer er toch uit moet.
- Onder apparaten. Wasmachine, droger, cv-pomp of airco-unit: een verende mat onder de poten haalt de trilling eruit voordat hij de vloer in gaat. Vijf minuten werk en vaak direct hoorbaar verschil.
- Tegen de wand, achter een afwerking. Een absorberende plaat achter een houten wandpaneel of voorzetwand neemt een deel weg van wat er doorkomt. Dit werkt het beste in combinatie met het loskoppelen van de voorzetwand van de bestaande muur.
- Bij doorvoeren. Waar leidingen of kabels door een vloer of wand gaan zit een starre verbinding. Een verende afdichting rondom de doorvoer breekt dat pad en dicht meteen de kier.
Waar je op moet letten bij het materiaal
Je hebt hier geen ingewikkelde producten voor nodig, maar drie dingen bepalen wel of het werkt.
Dichtheid is belangrijker dan dikte. Twee platen van dezelfde dikte kunnen flink verschillen in wat ze dempen, en dat zie je niet aan de buitenkant. De dichtheid staat meestal in kilogram per kubieke meter.
De opbouwhoogte moet passen. De beste akoestische oplossing is waardeloos als je deuren er daarna niet meer onderdoor kunnen. Meet voordat je bestelt, en reken de vloerafwerking mee.
En in vochtige ruimtes heb je gesloten cel materiaal nodig. Open cel schuim zuigt water op en werkt dan niet meer, en dat merk je pas na een seizoen.
Voor dit soort toepassingen bestel je het materiaal bij voorkeur op maat gesneden, zodat je geen naden krijgt op plekken waar je ze later voelt. Deze Nederlandse producent levert bijvoorbeeld akoestische platen in verschillende diktes en dichtheden, vanaf een enkel stuk, zodat je precies de maat krijgt die je nodig hebt.
Wat je niet moet doen
Eierdozen tegen de muur plakken doet niets. Dat is een hardnekkig verhaal dat zich blijft verspreiden, maar de vorm en het materiaal hebben geen meetbaar effect op geluid dat je probeert tegen te houden.
En dikke gordijnen of een vloerkleed helpen tegen galm in je eigen kamer, dus tegen hoe je eigen stem klinkt. Ze houden niets tegen van wat er van buiten of van boven komt. Dat is een ander probleem met een andere oplossing.
De volgorde die het meeste oplevert
Bepaal eerst welk type geluid je hebt met de verstaanbaarheidstest. Pak daarna de goedkoopste maatregel in dat type aan: bij contactgeluid is dat bijna altijd iets onder een apparaat of bij een doorvoer.
Grotere ingrepen, zoals de vloeropbouw of een voorzetwand, plan je op het moment dat je toch gaat verbouwen. Achteraf een vloer openbreken voor geluid alleen is zelden de moeite waard.
Het materiaal zelf is overzichtelijk geprijsd en komt vaker uit Nederland dan je zou denken. EKI in Nijmegen bijvoorbeeld maakt dit soort schuim en rubber al sinds 1875 en heeft ruim 250 materialen in het assortiment.
Kort samengevat
Zoek eerst uit of je lucht- of contactgeluid hebt, want dat bepaalt welke maatregel zin heeft. Tegen contactgeluid helpt alleen ontkoppeling en geen massa. Let op dichtheid in plaats van dikte, houd rekening met de opbouwhoogte en gebruik gesloten cel materiaal waar vocht bij kan komen.
