Een grondwaterput is een put waarmee je water uit de bodem ophaalt voor eigen gebruik, bijvoorbeeld voor het besproeien van je tuin, het vullen van een vijver of voor industrieel gebruik. Wie een grondwaterput heeft of wil aanleggen, krijgt te maken met regels en meldplichten. In veel gevallen moet je de put officieel aanmelden bij een bevoegde instantie, zoals een waterschap.
Hieronder lees je wat een grondwaterput precies is, wanneer je hem moet melden of vergunning nodig hebt, hoe de aanleg werkt en waar je op moet letten.
Wat is een grondwaterput?
Een grondwaterput is een geboorde of gegraven put die reikt tot het grondwater in de bodem. Via een pomp wordt het water omhoog gepompt en gebruikt. Dit verschilt van een regenwaterput of cisterne, die alleen neerslag opvangt. Grondwater zit in de bodem opgeslagen in zogenoemde watervoerende lagen (aquifers). Hoe diep je moet boren, hangt af van de plek: in sommige gebieden zit bruikbaar grondwater al op een meter of vijf, elders pas op tientallen meters diepte.
Er zijn verschillende typen putten, afhankelijk van het gebruik. Een kleine grondwaterput in een tuin wordt vaak gebruikt voor beregening. Grotere putten worden ingezet voor bedrijfsmatige doeleinden, koeling (zoals bij warmtepompsystemen) of landbouw.
Meldplicht en vergunning voor een grondwaterput
Niet elke grondwaterput heeft dezelfde regels. Of je een melding of een vergunning nodig hebt, hangt af van hoeveel water je onttrekt en in welk gebied je zit. In Nederland geldt als algemene grens dat kleine onttrekkingen (onder een bepaalde drempel per jaar) vaak volstaan met een melding. Grotere onttrekkingen vereisen een watervergunning.
Waterschap Brabantse Delta geeft aan dat je een kleine grondwaterput in je tuin of bij je bedrijf altijd moet aanmelden bij het waterschap. Dit geldt ook als het gaat om een relatief kleine onttrekking. Controleer altijd bij het waterschap of de gemeente in jouw regio wat de exacte regels zijn, want die kunnen per gebied en per waterschap verschillen.
Doe je dit niet en kom je zonder vergunning of melding grondwater onttrekken? Dan riskeer je een boete of een handhavingstraject. Illegaal grondwater onttrekken is niet alleen wettelijk verboden, het kan ook schade veroorzaken aan de omgeving, bijvoorbeeld door bodemdaling of het aantasten van natuur.
Hoe vraag je een melding of vergunning aan?
De meeste waterschappen en provincies hebben een online loket waar je een grondwaterput kunt aanmelden. Waterschap Brabantse Delta biedt dit via hun website aan. Voor de aanmelding heb je doorgaans de volgende informatie nodig:
- De locatie van de put (adres of coördinaten)
- De verwachte hoeveelheid water die je per jaar onttrekt (in kubieke meters)
- Het doel van de onttrekking (beregening, koeling, drinkwater voor vee, enzovoort)
- De diepte van de put
- Het type pomp dat je gebruikt
Grotere onttrekkingen vallen onder de bevoegdheid van de provincie in plaats van het waterschap. De grens ligt in de meeste gevallen bij 150.000 kubieke meter per jaar, maar controleer dit bij jouw provincie of waterschap.
Kosten van aanleg
De aanlegkosten van een grondwaterput verschillen sterk. Een kleine tuinput laat je voor naar schatting 1.000 tot 3.000 euro aanleggen (prijsniveau rond 2025), afhankelijk van de diepte en het type pomp. Een diepere put voor bedrijfsmatig gebruik kan oplopen tot tienduizenden euro’s. Daar komen eventuele legeskosten voor de vergunning of melding bovenop, die per gemeente of waterschap verschillen.
Houd ook rekening met jaarlijkse onderhoudskosten voor de pomp en regelmatige controle op de waterkwaliteit. Grondwater bevat van nature mineralen en kan bacteriën bevatten. Als je het water wilt gebruiken als drinkwater, gelden aanvullende eisen en is een keuring noodzakelijk.
Wanneer is een grondwaterput juist niet verstandig?
In gebieden met lage grondwaterstanden of droogtegevoelige natuur is voorzichtigheid geboden. Onttrekking van grondwater kan bestaande problemen verergeren, zoals verdroging van landbouwgrond of schade aan nabijgelegen bomen en planten. Sommige waterschappen leggen in droge periodes tijdelijke onttrekkingsverboden op, ook voor houders van een melding of vergunning.
Een grondwaterput is ook niet in elk type bodem even geschikt. In kleirijke bodems is de doorstroming van water beperkt, waardoor de opbrengst van een put tegenvalt. Laat je altijd adviseren door een erkend boorbedrrijf dat de lokale bodemopbouw kent.
Heb je een grondwaterput of plan je er een aan te leggen, meld dit dan op tijd bij het waterschap in jouw regio. Dat voorkomt problemen achteraf en zorgt ervoor dat je legaal en verantwoord gebruik kunt maken van het grondwater onder je eigen grond.
