Een waterleiding schoonmaken doe je door de leiding te spoelen en daarna te desinfecteren met een geschikt middel, zoals chloor of waterstofperoxide. Dit is nodig als je last hebt van troebel water, een vieze geur of smaak, of als een leiding lang niet gebruikt is. Hieronder lees je welke methoden er zijn, wanneer je welke kiest, en hoe je het zelf aanpakt.
Wanneer is het nodig om een waterleiding schoon te maken?
Niet iedere waterleiding vraagt om regelmatig onderhoud. Maar er zijn situaties waarbij reinigen verstandig of zelfs noodzakelijk is. Denk aan een vakantiewoning of een leiding die maanden droog heeft gestaan, een nieuw aangelegd stuk leiding dat je wilt ingebruiknemen, of een leiding waaruit het water troebel komt of naar metaal of rotte eieren ruikt. Ook bij vermoeden van bacteriegroei, zoals legionella, is desinfecteren verplicht.
Een leiding die lang stil staat, is een ideale broedplaats voor bacteriën. Stilstaand, lauw water tussen de 20 en 50 graden Celsius is precies de omgeving waarin legionellabacteriën zich goed vermenigvuldigen. Spoelen alleen is dan niet genoeg.
Waterleiding schoonmaken: de vier methoden
Er zijn vier veelgebruikte methoden om drinkwaterleidingen te reinigen of te desinfecteren. Ze werken elk op een andere manier en zijn geschikt voor verschillende situaties.
- Chloor: De meest klassieke methode. Een natriumhypochlorietoplossing (bleekwater) wordt door de leiding gestuurd. Chloor is effectief tegen een breed spectrum aan bacteriën en is relatief goedkoop. Nadeel: het kan bij hoge concentraties de leiding aantasten en je moet de leiding goed naspoelen voordat je het water weer gebruikt.
- Waterstofperoxide: Een milieuvriendelijker alternatief. Het breekt na gebruik af in water en zuurstof, dus er blijven geen schadelijke resten achter. Geschikt voor leidingen in woningen en drinkwaterinstallaties. Werkt goed bij lagere temperaturen.
- Elektrolyse: Bij deze methode wordt water met elektriciteit behandeld, waardoor desinfecterende stoffen vrijkomen. Dit wordt vaker gebruikt in professionele situaties en grotere systemen, minder geschikt voor de gemiddelde doe-het-zelver.
- Thermische desinfectie: Je verhit het water in de leiding tot minimaal 70 graden Celsius en laat het minstens een minuut door alle tappunten stromen. Dit is een bewezen methode tegen legionella, maar vraagt een goed ingestelde boiler en enige voorzichtigheid vanwege verbrandingsgevaar.
Zelf een waterleiding reinigen: stap voor stap
Wil je een leiding zelf schoonmaken, dan werkt de methode met waterstofperoxide of chloor het meest praktisch voor thuisgebruik. Gebruik altijd geregistreerde middelen die goedgekeurd zijn voor drinkwaterinstallaties. Dit staat op de verpakking vermeld.
- Sluit de watertoevoer af en zet alle tappunten in de leiding open om het water te laten wegstromen.
- Spoel de leiding goed door met schoon water. Dit verwijdert grof vuil, sediment en losliggende aanslag.
- Maak de desinfectieoplossing klaar volgens de doseerinstructies op de verpakking. Voor chloor geldt doorgaans een concentratie van 50 tot 100 mg per liter. Raadpleeg altijd de bijsluiter van het specifieke product.
- Breng de oplossing in de leiding via het hoogste punt of via een injectiepomp. Zorg dat het middel alle delen van de leiding bereikt, inclusief de aftakkingen.
- Laat het middel inwerken. Bij chloor is een inwerktijd van minimaal 30 minuten gebruikelijk; bij waterstofperoxide soms langer. Volg de aanwijzingen van het product.
- Spoel grondig na met schoon drinkwater tot er geen geur of smaak meer waarneembaar is. Bij chloor is dit een kritieke stap.
- Controleer het water voordat je het weer gebruikt. Bij twijfel kun je een watermonster laten analyseren door een erkend laboratorium.
Kalkaanslag in de leiding aanpakken
Naast bacteriën is kalkaanslag een veelvoorkomend probleem, zeker in gebieden met hard water. Kalk zet zich af in leidingen en op kranen, en kan de doorstroming verminderen. Een oplossing van citroenzuur (of een kant-en-klaar ontkalker voor drinkwatersystemen) lost kalkaanslag op. Laat de oplossing een uur intrekken en spoel daarna goed na. Azijn werkt ook, maar laat een sterke geur achter en is minder geschikt voor leidingen die je direct daarna wilt gebruiken voor drinkwater.
Wanneer schakel je een professional in?
Bij grotere installaties, verhuurpanden of bedrijfsgebouwen ben je wettelijk verplicht een legionellabeheersplan te hebben en de desinfectie door een gecertificeerd bedrijf te laten uitvoeren. Ook als je zelf niet zeker bent over de oorzaak van het probleem, of als spoelen en desinfecteren geen verbetering geven, is het slim om een loodgieter of gespecialiseerd reinigingsbedrijf in te schakelen. Die beschikken over de juiste apparatuur om ook hardnekkige vervuiling of bacteriegroei in complexere systemen aan te pakken.
Een waterleiding reinigen is in veel gevallen goed zelf te doen, zolang je de juiste middelen gebruikt en de stappen zorgvuldig volgt. Begin altijd met goed doorspoelen, kies daarna het middel dat past bij jouw situatie, en spoel altijd grondig na. Bij twijfel over legionella of als het probleem aanhoudt: laat het over aan een professional.
