Een stopkraan in de waterleiding sluit de watertoevoer af naar een specifiek deel van je installatie, zodat je veilig reparaties of vervangingen kunt uitvoeren zonder het hele huis droog te zetten. Je vindt ze onder aanrechten, achter toiletten, bij radiatoren en op de hoofdleiding. Weten welke stopkraan je nodig hebt en hoe je hem correct plaatst, voorkomt lekkage en onnodig waterverlies.
Wat doet een stopkraan in de waterleiding?
Een stopkraan is een afsluiter die je handmatig bedient om de waterdoorstroming te stoppen of te hervatten. Anders dan een gewone kraan is een stopkraan bedoeld als noodmiddel of onderhoudsmiddel, niet voor dagelijks gebruik. Hij staat normaal altijd volledig open of volledig dicht. Halverwege zetten is onverstandig: bij sommige typen tast dat de dichting aan en kan de kraan gaan lekken of slijten.
In een woning zitten stopkranen op meerdere plekken: bij de hoofdaansluiting op de meterkast, onder de gootsteen, achter het toilet en bij de wasmachine-aansluiting. Door per groep een stopkraan te hebben, hoef je niet altijd de hele watertoevoer af te sluiten.
Soorten stopkranen voor waterleiding
Er zijn een paar gangbare types, elk met een eigen toepassing:
- Kogelkraan: de meest gebruikte stopkraan voor waterleiding. Een kwartslag draaien (90 graden) opent of sluit de doorvoer volledig. Snel, betrouwbaar en geschikt voor koud en warm water. Verkrijgbaar in messing, verchroomd of roestvast staal.
- Schuifkraan (sluisventiel): een oudere uitvoering die je vaker aantreft in bestaande bouw. Werkt met meerdere slagen en sluit minder snel. Minder populair in nieuwbouw.
- Hoekstopkraan: een kogelkraan met een haaks lichaam, handig op plekken met weinig ruimte zoals onder de wastafel of achter het toilet. Verbindt de leiding direct met de aansluitslang van het sanitair.
- Rechte stopkraan: voor rechte doorvoer in een leiding. Wordt gebruikt als tussenstop in een horizontale of verticale leiding.
Voor de waterleiding in huis kies je vrijwel altijd een kogelkraan. Let bij aanschaf op het drukvermogen (minimaal 10 bar voor drinkwaterinstallaties) en het keurmerk voor drinkwaterkwaliteit (in Nederland het KIWA-keurmerk).
Welke maat heb je nodig?
Stopkranen komen in standaard diameters die overeenkomen met gangbare leidingmaten. De meest voorkomende maten in woningen zijn:
- ½ inch (15 mm): meest gebruikte maat, geschikt voor aansluitingen van wasbak, toilet en wasmachine.
- ¾ inch (22 mm): voor grotere leidingen, bijvoorbeeld bij de hoofdafsluiter of de cv-installatie.
- 1 inch (28 mm) en groter: voor hoofdleidingen in grotere gebouwen.
Meet de buitendiameter van je bestaande leiding of kijk op de huidige afsluiter. De diameter staat er vaak direct op gegraveerd. Koop je een kraan die te klein is, dan past hij simpelweg niet; te groot kan ook niet zonder verloopstuk.
Hoe plaats je een stopkraan in de waterleiding?
Plaatsen doe je in een paar stappen. Schakel altijd eerst de watertoevoer af via de hoofdkraan voordat je begint.
- Stap 1: Sluit de hoofdkraan af en open een lager gelegen kraan om de resterende druk te laten ontsnappen en het water in de leiding af te laten lopen.
- Stap 2: Zaag of knip de leiding op de gewenste plek door. Gebruik een leidingsnijder voor een rechte, strakke zaagsnede zonder bramen.
- Stap 3: Bevestig de stopkraan. Afhankelijk van het leidingmateriaal gebruik je persverbindingen (voor koper of kunststof multilayer), knelkoppelingen of schroefdraadverbindingen. Koppelstukken met schroefdraad worden met teflonband (PTFE-tape) afgedicht.
- Stap 4: Zet de stopkraan in de open stand, zet het water weer aan en controleer direct op lekkage bij de verbindingen.
Twijfel je over het leidingmateriaal of de verbindingstechniek? Laat het door een erkend installateur doen. Fouten bij waterleiding zijn snel gemaakt maar kunnen tot forse waterschade leiden.
Wanneer vervang je een stopkraan?
Een stopkraan voor waterleiding gaat tientallen jaren mee als hij goed geplaatst is en regelmatig wordt bewogen. Stopkranen die jaren niet zijn bediend, kunnen vastroesten of gaan lekken bij de eerste benutting. Draai ze daarom een paar keer per jaar een kwartslag open en dicht, zodat de afdichting soepel blijft.
Tekenen dat vervanging nodig is: zichtbaar kalkspoor of groen uitslag (corrosie) op de kraan, lekkage rond de afsluiter, of een hendel die niet meer volledig open of dicht gaat. Vervang dan meteen, want een gebrekkige stopkraan verliest zijn functie precies op het moment dat je hem het hardst nodig hebt.
Een goede stopkraan in de waterleiding is een kleine investering die grote schade kan voorkomen. Kies het juiste type en de juiste maat, zorg voor een vakkundige montage en bedien de kraan af en toe om hem gebruiksklaar te houden. Zo weet je zeker dat je de watertoevoer snel kunt afsluiten als dat nodig is.
