Een waterleiding reinigen doe je door de leiding te spoelen en daarna te desinfecteren met een geschikt middel, zoals chloor of waterstofperoxide. Dit verwijdert bacteriën, biofilm en aanslag die zich in de tijd ophopen. Hoe je dat precies aanpakt, hangt af van het type leiding, de mate van vervuiling en of het om drinkwater gaat.
Wanneer is het reinigen van een waterleiding nodig?
Waterleidingen in woningen en bedrijven kunnen na verloop van tijd vervuild raken. Denk aan kalk- en roestafzettingen, maar ook aan bacteriegroeì, waaronder legionella. Dit risico is groter als leidingen lang niet gebruikt zijn, bijvoorbeeld na verbouwingen, in vakantiewoningen of na het aanleggen van een nieuw leidingnet. Ook een muffe geur of verkleurd water uit de kraan kan een signaal zijn dat de leiding aandacht nodig heeft.
Bij drinkwaterleidingen in bedrijven, zorginstellingen en collectieve systemen geldt bovendien een wettelijke verplichting om legionellarisico’s te beheersen. Voor particuliere woningen is dat minder strikt geregeld, maar ook thuis is het verstandig om leidingen na langere stilstand te doorspoelen.
De vier veelgebruikte methoden voor waterleiding reinigen
Er zijn vier geregistreerde methoden om drinkwaterleidingen te reinigen en te desinfecteren. Elke methode heeft zijn eigen toepassingsgebied en aandachtspunten.
- Chloor: Dit is de meest gebruikte methode. Een chlooroplossing wordt door de leiding gepompt en doodt bacteriën effectief. Na de inwerktijd spoel je de leiding grondig door met schoon water, zodat er geen residu achterblijft. Let op: chloor kan bij verkeerd gebruik corrosief zijn voor bepaalde leidingmaterialen.
- Waterstofperoxide: Een alternatief voor chloor, geschikt voor situaties waar chloor minder gewenst is. Waterstofperoxide breekt na gebruik af tot water en zuurstof, wat het milieuvriendelijker maakt. Toch is het bij hoge concentraties bijtend en vraagt het de nodige voorzichtigheid.
- Elektrolyse: Bij deze methode wordt met elektrische stroom desinfecterende stof aangemaakt, vaak hypochloriet, rechtstreeks in het water. Dit wordt vaker toegepast in grotere systemen en minder bij kleinere huishoudelijke leidingen.
- Thermische desinfectie (heet water): Door water gedurende langere tijd op minimaal 70 graden Celsius door de leidingen te laten stromen, worden bacteriën zoals legionella gedood. Dit is een veelgebruikte methode in hotels en zorginstellingen, maar stelt wel eisen aan de installatie en is energiebewerkelijk.
Zelf een waterleiding reinigen: een stappenplan
Wil je zelf aan de slag? Dit stappenplan geldt voor een standaard huishoudelijke leiding die gespuild en gedesinfecteerd moet worden.
- Sluit de watertoevoer af en zet alle kranen open zodat de druk eraf gaat.
- Spoel de leiding door met koud water om los vuil, zand en aanslag te verwijderen. Laat het water een paar minuten doorlopen.
- Maak de desinfecterende oplossing klaar. Bij gebruik van chloorbleekloog: voeg een kleine hoeveelheid toe aan water (raadpleeg de instructies op de verpakking voor de juiste concentratie, meestal 1 tot 5%). Gebruik handschoenen en werk in een goed geventileerde ruimte.
- Breng de oplossing in de leiding. Zorg dat de vloeistof alle onderdelen bereikt, inclusief aftakkingen. Sluit de kranen wanneer je de oplossing ruikt of ziet.
- Laat inwerken, minimaal 30 minuten, bij ernstige vervuiling langer (raadpleeg de productinstructies).
- Spoel uitgebreid door met schoon drinkwater totdat er geen chloor- of chemiegeur meer te ruiken is. Dit kan 5 tot 10 minuten per aftakpunt zijn.
- Controleer het resultaat. Bij twijfel over bacteriën of legionella kun je een watermonster laten analyseren door een erkend laboratorium.
Wanneer schakel je een professional in?
Reinig een leiding zelf als het gaat om een eenvoudige doorspoeling na stilstand, bijvoorbeeld na vakantie of een kleine verbouwing. Schakel een erkend installateur of een gespecialiseerd reinigingsbedrijf in als je te maken hebt met legionellabesmetting, grote of complexe leidingstelsels, leidingen in bedrijfs- of zorgsituaties, of als je niet zeker weet welk materiaal de leidingen zijn (koper, pvc, verzinkt staal). Verkeerd gebruik van chemische middelen kan leidingen beschadigen of de waterkwaliteit juist verslechteren.
Voor collectieve drinkwaterinstallaties geldt in Nederland de ISSO-publicatie 55 als richtlijn. De GGD of een gecertificeerd Legionella-risicobeheerbedrijf kan adviseren en testen uitvoeren als er een gezondheidsrisico is.
Een waterleiding reinigen is bij eenvoudige gevallen goed zelf te doen, mits je de juiste middelen gebruikt en grondig naspoelt. Twijfel je over de situatie of de veiligheid, laat het dan over aan een professional. Dat is voordeliger dan een beschadigde leiding of een besmetting achteraf.
