Een keerklep in de waterleiding zorgt ervoor dat water maar één kant op kan stromen. Zodra de druk wegvalt of omkeert, sluit de klep automatisch en voorkomt zo dat vervuild water terugstroomt naar het drinkwaternet. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zijn keerkleppen een van de meest onderschatte onderdelen van een goed waterleidingsysteem.
De zoekintentie achter dit onderwerp is duidelijk: mensen willen begrijpen hoe keerkleppen werken, welk type ze nodig hebben en wanneer plaatsing verplicht of slim is. Hieronder vind je een praktisch overzicht.
Hoe een keerklep in de waterleiding werkt
Een keerklep (ook wel terugslagklep of non-return valve) werkt op waterdruk. Zolang het water in de juiste richting stroomt, staat de klep open. Valt de druk weg of keert de stroomrichting om, dan sluit een veer of een klep automatisch. Er is geen elektriciteit of handmatige bediening voor nodig.
In een waterleiding zonder keerklep kan bij drukverlies in het hoofdnet water terugzuigen vanuit een slang, een verwarmingsinstallatie of een apparaat. Dat terugzuigen kan bacteriën, chemicaliën of vuil meenemen naar het drinkwaternet. Een keerklep blokkeert dat mechanisch.
Typen keerkleppen voor waterleidingen
Niet elke keerklep is geschikt voor elke situatie. De meest voorkomende typen:
- Veerbelaste keerklep: De meest gebruikte variant. Een veer houdt de afsluiter dicht totdat de waterdruk groot genoeg is om hem open te duwen. Werkt in elke stand (horizontaal, verticaal omhoog of omlaag).
- Zwaartekrachtkeerklep (schijfkeerklep): Werkt zonder veer; een klep valt door zijn eigen gewicht dicht. Alleen bruikbaar in verticale leidingen met opwaartse stroming.
- Dubbele keerklep: Twee kleppenachter elkaar in één behuizing, voor hogere veiligheidseisen of wanneer wet- en regelgeving een dubbele beveiliging verplicht stelt.
- Terugstroombeveiliging (EA of EB type): Een uitgebreidere versie met testpunten en een aflaatopening. Verplicht bij aansluiting van installaties met risico op verontreiniging, zoals verwarmingssystemen met additieven.
Voor een gewone koude waterleiding naar een tuinkraan of wasmachine volstaat meestal een simpele veerbelaste keerklep. Bij warmwaterinstallaties of aansluitingen op cv-systemen gelden striktere eisen.
Wanneer is een keerklep verplicht?
In Nederland stelt het drinkwaterbesluit eisen aan de beveiliging van drinkwateraansluitingen. Een keerklep of terugstroombeveiliging is verplicht wanneer er een verbinding bestaat tussen het drinkwaternet en een installatie die het water kan verontreinigen. Denk aan:
- Aansluiting van een cv-ketel of verwarmingssysteem op de waterleiding
- Tuinslangen die in een emmer, vijver of vat hangen
- Zwembaden of jacuzzi’s die worden bijgevuld via de waterleiding
- Professionele installaties zoals sprinklerinstallaties of koelsystemen
Bij nieuwbouw controleert de installateur dit standaard. In bestaande woningen of bij het zelf aanleggen van een waterleiding is het verstandig dit na te lopen. Drinkwaterbedrijven mogen bij een onbeveiligde aansluiting ingrijpen.
Keerklep plaatsen: waar en hoe
Een keerklep zit altijd op de aanvoerleiding, zo dicht mogelijk bij het punt waar het risico op terugstroming ontstaat. Bij een tuinkraan betekent dat: direct achter de kraan of in de leiding net daarvoor. Bij een cv-ketel zit de keerklep doorgaans ingebouwd of wordt hij direct op de koudwateraansluiting gemonteerd.
Technisch gezien is plaatsing niet ingewikkeld: een keerklep heeft een aanduiding (pijl) die de doorstroomrichting aangeeft. Die pijl moet in de richting van de waterafname wijzen. Een klep achterstevoren gemonteerd geeft geen water door, wat je meteen merkt aan de waterdruk.
Let op het materiaal: voor drinkwater gebruik je keerkleppen van messing, roestvast staal of kunststof die zijn goedgekeurd voor drinkwatercontact (KIWA-keurmerk of vergelijkbaar). Gebruik geen ongemarkeerde of industriële kleppen in een drinkwaterleiding.
Veelgemaakte fouten bij keerkleppen in de waterleiding
Een keerklep plaatsen lijkt eenvoudig, maar er gaan regelmatig dingen mis. De meest voorkomende fouten:
- Verkeerde richting: De klep is achterstevoren gemonteerd. Water stroomt niet meer door.
- Verkeerd type voor de situatie: Een zwaartekrachtkeerklep in een horizontale leiding werkt niet betrouwbaar.
- Geen keerklep bij uitbreiding: Wie een extra aftakking aanlegt naar de tuin of een tweede badkamer, vergeet soms de terugstroombeveiliging.
- Keerklep zonder onderhoud: Keerkleppen kunnen door kalkaanslag of vuil vastlopen in open stand. Dan bieden ze geen bescherming meer. Controleer ze bij gelegenheid, zeker in gebieden met hard water.
Keerklep of terugstroombeveiliging: wat is het verschil?
Een simpele keerklep is de basisbeveiliging: hij voorkomt terugstroming door mechanisch te sluiten. Een terugstroombeveiliging is een uitgebreider apparaat dat ook bij drukverschillen en gedeeltelijke terugstroming beschermt, en dat testbaar is via speciale aansluitpunten. Terugstroombeveiligingen worden ingedeeld in typen (BA, CA, EA) op basis van het risico van de installatie. Voor een gewone woning is dit zelden nodig. Voor bedrijfsinstallaties, zwembaden of installaties met chemicaliën is een terugstroombeveiliging van het type BA of hoger wettelijk verplicht.
Twijfel je welk type in jouw situatie nodig is? Raadpleeg een erkend installateur. Die kent de lokale eisen en kan de juiste keerklep of beveiliging selecteren én documenteren, wat bij inspectie door het drinkwaterbedrijf van pas komt.
