Een waterleiding afpersen betekent dat je de leiding onder druk zet om te controleren of ze lekvrij is. Dit doe je na het aanleggen of repareren van een leidingsysteem, voordat je het in gebruik neemt. Er zijn twee methoden: afpersen met water en afpersen met lucht. Beide hebben hun eigen voor- en nadelen, en de keuze hangt af van de situatie.
Wat is waterleiding afpersen precies?
Bij het afpersen van een waterleiding breng je de leiding op een hogere druk dan de normale werkdruk. Zo controleer je of verbindingen, fittingen en de leiding zelf dicht zijn. Houd je de druk vast over een bepaalde tijd zonder dat die daalt? Dan is de leiding lekvrij. Zakt de druk wel, dan is er ergens een lek dat je eerst moet oplossen voordat je de installatie in gebruik neemt.
Dit is een standaard stap bij zowel drinkwaterleidingen als verwarmingsleidingen. In de praktijk gebruik je hiervoor een afperspomp, een manometer en afsluiters om het te testen gedeelte af te zonderen van de rest van het systeem.
Afpersen met water of met lucht?
Traditioneel is afpersen met water de meest gebruikte methode. Water is nauwelijks samendrukbaar, wat een groot veiligheidsvoordeel oplevert: bij een breuk in de leiding ontspant de druk langzaam en gecontroleerd. Er is geen explosief risico. Daardoor blijft afpersen met water de standaard bij grotere diameters en hogere drukken.
Lucht gedraagt zich anders. Lucht is samendrukbaar, wat betekent dat er bij een breuk veel energie vrijkomt. Dat maakt afpersen met lucht gevaarlijker bij hoge drukken en grote volumes. Toch heeft de methode voordelen. Je hoeft de leiding niet te vullen met water, wat handig is als de leiding daarna droog moet blijven of als vullen en weer leegmaken te tijdrovend is. Bij kleine leidingdiameters en lage drukken (tot ongeveer 3 bar) is lucht een gangbaar alternatief, mits je de juiste veiligheidsmaatregelen neemt.
Welke druk gebruik je bij het afpersen?
De testdruk is hoger dan de maximale werkdruk van de installatie. In de praktijk werk je vaak met 1,5 keer de maximale werkdruk als testdruk. Voor een standaard verwarmingsinstallatie met een werkdruk van 2 bar gebruik je dan een testdruk van 3 bar. Voor drinkwaterleidingen gelden soms strengere eisen; raadpleeg daarvoor altijd de geldende normen of de specificaties van de fabrikant.
De druk houd je een bepaalde tijd vast, vaak minimaal 30 minuten. In die tijd lees je de manometer af. Een stabiele druk betekent een goede afdichting. Kleine schommelingen kunnen ook te maken hebben met temperatuurverschillen, dus houd daar rekening mee.
Stap voor stap: waterleiding afpersen
- Sluit de leiding aan beide kanten af met afsluiters of blindflenzen.
- Vul de leiding volledig met water (bij afpersen met water) en ontlucht goed zodat er geen luchtbellen meer in zitten.
- Sluit de afperspomp aan op een vuldraad of testpunt.
- Breng de druk langzaam op tot de gewenste testdruk. Verhoog nooit in één keer.
- Sluit de toevoer af en lees de manometer af. Noteer de begindruk.
- Wacht minimaal 30 minuten en lees de druk opnieuw af.
- Controleer daarna alle verbindingen visueel op vocht of druppels.
- Is de druk stabiel en zijn er geen natte plekken? Dan is de leiding lekvrij.
- Laat de druk daarna gecontroleerd af voordat je iets losschroeft.
Veelgemaakte fouten bij het afpersen
Een fout die regelmatig voorkomt is onvoldoende ontluchten van de leiding. Luchtbellen in een waterleiding die je afperst met water, geven een onbetrouwbaar drukmeetresultaat en kunnen voor schijnlekken zorgen. Zorg er altijd voor dat de leiding volledig gevuld is en dat alle lucht eruit is voordat je de druk opbouwt.
Een andere valkuil is te snel de druk ophogen. Verhoog de druk stap voor stap, zodat je verbindingen niet onnodig schokken. En controleer altijd of het type leiding en de gebruikte fittingen geschikt zijn voor de testdruk. Niet alle materialen zijn bestand tegen hoge drukken, en dat geldt ook voor tijdelijke afsluiters of testdoppen die je monteert.
Tot slot: laat de druk na de test altijd volledig af voordat je verbindingen losschroeft of onderdelen demonteert. Druk op een gesloten systeem, ook al is die gering, kan onverwacht losschietende onderdelen veroorzaken.
Twijfel je over de juiste testdruk of methode voor jouw specifieke installatie? Raadpleeg dan de technische specificaties van de fabrikant of schakel een erkend installateur in. Zeker bij grotere systemen of hogere werkdrukken is het verstandig om het afpersen niet zelf te doen als je er geen ervaring mee hebt.
