De standaard diameter voor een waterleiding in een Nederlandse woning is 22 mm koper of 20 mm meerlagenbuis voor de hoofdleiding, en 15 mm koper of 16 mm meerlagenbuis voor de aftakkingen naar kranen en toestellen. Welke maat je precies nodig hebt, hangt af van de plek in de installatie en hoeveel water er doorheen moet stromen.
Standaard diameters per type leiding
In een woning onderscheid je grofweg twee soorten leidingen: de hoofdleiding die het water vanuit de meterkast door het huis voert, en de vertakkingen die naar individuele tappunten gaan. Voor de hoofdleiding gelden grotere diameters, zodat meerdere kranen tegelijk open kunnen zonder drukval.
| Toepassing | Koper | Meerlagenbuis |
|---|---|---|
| Hoofdleiding (aanvoer) | 22 mm | 20 mm |
| Aftakking naar tappunt | 15 mm | 16 mm |
| Aftakking douchekop/bad | 15 mm | 16 mm |
| Aftakking toilet/wasmachine | 15 mm | 16 mm |
Let op: de genoemde maten zijn buitendiameters. Bij koper en meerlagenbuis verschilt de wanddikte, waardoor de binnendiameter (en daarmee de doorstroomcapaciteit) iets afwijkt. Voor de meeste standaard woningen zijn bovenstaande maten ruim voldoende.
Wanneer kies je een grotere diameter waterleiding?
Een grotere diameter is nodig als er meer water tegelijk door de leiding moet kunnen stromen. Praktische situaties waarbij je groter moet kiezen:
- Een woning met meerdere badkamers die gelijktijdig in gebruik zijn.
- Een grote doorstroomboiler of een combiboiler met hoog debiet, die meer aanvoer vraagt.
- Een regendouche, die meer water verbruikt dan een gewone douchekop.
- Een lange leidinglengte van meer dan 10 meter tussen meterkast en het tappunt, waarbij weerstand in de leiding toeneemt.
In zo’n geval kun je de hoofdleiding uitvoeren in 28 mm koper of 25 mm meerlagenbuis. De aftakkingen blijven dan vaak gewoon 15 of 16 mm, tenzij het tappunt zelf veel water vraagt (zoals een bad of een buitenkraan voor tuinirrigatie).
Diameter waterleiding en waterdruk: het verband
Een te dunne leiding geeft meer weerstand, waardoor de waterdruk bij het tappunt lager uitvalt dan bij de meterkast. Dit merk je doordat de douche minder krachtig wordt als ergens anders in huis ook water loopt. Een te grote leiding is technisch geen probleem, maar kost meer materiaal en is minder praktisch in smalle wanden of leidingkokers.
De vuistregel is eenvoudig: hoe langer de leiding en hoe meer tappunten er op aangesloten zijn, hoe ruimer de diameter mag zijn. Gebruik de aanbevolen standaardmaten als startpunt en schakel een installateur in bij twijfel over een complexere situatie.
Koper of meerlagenbuis: maakt het uit voor de diameter?
Koper en meerlagenbuis hebben vergelijkbare binnendiameters bij de gangbare maten, maar zijn niet exact uitwisselbaar in fittingen. Een 15 mm koperbuis past niet op een 16 mm meerlagenbuisfitting en omgekeerd. Als je een bestaande installatie uitbreidt, kijk dan goed welk materiaal er al ligt en kies een passende diameter in hetzelfde systeem, of gebruik een overgangsverbinding.
Meerlagenbuis (ook wel PEX-Al-PEX of multilayer) is flexibeler en makkelijker weg te werken in wanden, maar heeft iets dikkere wanden. Daardoor is de binnendiameter bij een 16 mm meerlagenbuis vergelijkbaar met die van een 15 mm koperbuis, wat ze functioneel gelijkwaardig maakt voor standaard tappunten.
Voor de meeste verbouwingen en nieuwbouwsituaties in een gewone woning kom je er goed mee uit als je de hoofdleiding in 20 of 22 mm uitvoert en de aftakkingen in 15 of 16 mm. Twijfel je of je situatie afwijkt, laat dan een installateur de leidingdiameters berekenen op basis van het werkelijke debiet dat je nodig hebt.
