Een afsluitkraan op de waterleiding is een kraan waarmee je de watertoevoer naar een specifiek deel van je installatie kunt stoppen, zonder dat je het water in het hele huis hoeft af te sluiten. Dat is handig bij lekkages, bij het vervangen van een kraan of bij onderhoud aan sanitair. Je plaatst zo’n kraan in de waterleiding, vóór het toestel of de aftakking die je wilt kunnen isoleren.
Hoe een afsluitkraan op de waterleiding werkt
Een afsluitkraan (ook wel stopkraan of afsluitventiel genoemd) zit in de waterleiding en onderbreekt de stroom als je hem dichtdraait. Bij een bolkraan draai je een hendel een kwartslag: parallel aan de leiding is open, dwars erop is dicht. Bij een gewone schroefstopafsluiter draai je de knop meerdere slagen rond om volledig af te sluiten. Bolkranen zijn sneller te bedienen en worden tegenwoordig het meest gebruikt in woningen.
Belangrijk verschil met de hoofdkraan: de hoofdkraan sluit het water af voor de hele woning, terwijl een afsluitkraan op een deelleiding alleen dat ene gedeelte afsluit. Zo kun je gewoon water gebruiken in de keuken terwijl je in de badkamer een kraan vervangt.
Waar zit de afsluitkraan in je waterleiding?
Afsluitkranen zitten op vaste plekken in de leidinginstallatie. De meest voorkomende locaties in een woning zijn:
- Onder de wastafel of het aanrecht, in de aanvoerleidingen naar de mengkraan
- Achter of onder het toilet, in de aanvoerleiding naar het vulventiel
- Achter de wasmachine-aansluiting
- Onder de douche of in de inbouwkast van de badkamer
- Bij de cv-ketel, op de aanvoer- en retourleiding
Als een afsluitkraan ontbreekt op een aansluiting, kun je er zelf een plaatsen. Dat is een relatief eenvoudige klus voor wie wat ervaring heeft met loodgieterswerk: het water op de hoofkraan afsluiten, de leiding doorzagen of koppelen op het juiste formaat, de kraan inzetten en de leiding weer openen. Bij twijfel is een loodgieter een betere keuze.
Soorten afsluitkranen voor de waterleiding
Er zijn een paar veelgebruikte typen die je tegenkomt in woningen:
- Bolkraan: snelle kwartslag, duidelijk open of dicht, meest gangbaar voor waterleiding
- Hoekstopkraan: compacte kraan voor een haakse aansluiting, vaak onder de wastafel of het toilet
- Rechte stopkraan: voor een rechte doorvoer in de leiding
- Thermostatische afsluiter: kan ook de doorstroom regelen, niet alleen afsluiten
De meeste afsluitkranen voor huishoudelijk gebruik zijn verkrijgbaar in maten van 1/2 inch tot 3/4 inch (voor binnendiameter van de leiding). Controleer altijd de diameter van je leiding voordat je een kraan koopt. Een verkeerde maat past simpelweg niet.
Wanneer gebruik je de afsluitkraan op de waterleiding?
De meest praktische situaties waarin je blij bent met een afsluitkraan op de waterleiding:
- Je vervangt een kraan of mengkraan en wilt het water lokaal afsluiten
- Er is een lekkage in een deelleiding en je wilt schade beperken zonder het hele huis watervrij te zetten
- Je gaat op vakantie en sluit de watertoevoer naar de wasmachine af om lekrisico te beperken
- Een installateur of loodgieter moet werken aan een specifieke aftakking
Als een afsluitkraan al lang niet gebruikt is, kan hij vastzitten door kalkaanslag of roest. Forceer hem niet, want dan breekt de knop of het mechanisme. Spuit eerst een spatje kruipolie op de spil en wacht een paar minuten voor je opnieuw probeert.
Afsluitkraan plaatsen: waar let je op?
Wil je een afsluitkraan in de waterleiding monteren, houd dan rekening met het volgende. Gebruik altijd teflonband (ook wel loodgietersdraad of PTFE-tape) bij schroefdraadverbindingen om lekkage te voorkomen. Bij koperen of kunststof leidingen gelden andere verbindingstechnieken: klemverbindingen (perspas), soldeer of knelkoppeling. Kies een kraan die geschikt is voor drinkwater en het symbool voor drinkwatergoedkeuring (KIWA-keur) draagt in Nederland. Een kraan zonder keur is in principe niet toegestaan in de drinkwaterinstallatie.
Zorg ook dat de kraan na plaatsing goed bereikbaar blijft. Een afsluitkraan die verstopt zit achter een muur of onder een vloer zonder inspectieluik heeft in een noodsituatie geen nut.
Een goede afsluitkraan op de waterleiding is een kleine investering die bij de eerste lekkage of klus al zijn nut bewijst. Controleer bij een oudere woning of alle aansluitpunten voorzien zijn van een eigen afsluitkraan. Ontbreekt er een, dan is dat een van de nuttigste verbeteringen die je zelf of een loodgieter eenvoudig kan uitvoeren.
