Een klapperende waterleiding maakt een bonkend of slaand geluid zodra je een kraan opendraait of sluit. Dit geluid ontstaat door een plotselinge verandering in waterdruk of stroomsnelheid in de leiding. Het verschijnsel heet ook wel “waterslag” of waterhamer, en het is een veelvoorkomend probleem in oudere én nieuwere woningen.
Waarom klappiert een waterleiding?
De meest voorkomende oorzaak van een klapperende waterleiding is waterslag. Dat gebeurt wanneer water in een leiding abrupt stopt, bijvoorbeeld doordat je een kraan snel dichtdraait. Het water heeft op dat moment nog kinetische energie en botst als het ware tegen de afgesloten kraan of klep aan. Die klap verspreidt zich als een schokgolf door de leiding, wat het bonkende geluid veroorzaakt.
Moderne kranen met een kwartslag-bedieningsmechanisme sluiten veel sneller af dan oude draaikranen. Daardoor is waterslag tegenwoordig vaker een probleem dan vroeger. Ook automatische afsluiters in wasmachines en vaatwassers zijn een bekende boosdoener: die sluiten het water in milliseconden af, terwijl het water nog met volle kracht stroomt.
Andere oorzaken van een klapperende of bonkende waterleiding zijn:
- Te hoge waterdruk in het leidingnet. Als de druk te hoog is, versterkt dat het slageffect sterk.
- Slecht bevestigde leidingen. Als een leiding niet goed vastzit aan de muur of vloer, kan hij bij elke drukstoot heen en weer bewegen en zo kloppen of ratelen.
- Lucht in de leidingen. Luchtbellen kunnen bij stromend water een kloppend of gorgelend geluid maken.
- Verouderde of beschadigde drukdempende manchetten of anti-waterhamers die niet meer goed werken.
Herken je eigen situatie
Het maakt uit wanneer het geluid precies optreedt. Klapt de leiding alleen bij het sluiten van de kraan? Dan is waterslag de meest waarschijnlijke oorzaak. Hoor je het juist continu, ook als er niemand water gebruikt? Dan is lucht in de leiding of een loshangende leiding een betere verklaring. Klinkt het bonken na elke wasbeurt van de wasmachine? Dan is de automatische afsluiter van de machine de directe aanleiding.
Wat kun je zelf doen?
Een aantal oorzaken kun je relatief eenvoudig zelf aanpakken.
- Leidingen vastmaken: controleer of alle leidingen in zichtbare ruimtes (bijv. onder de wastafel of in de meterkast) goed vastgezet zijn met beugels. Losse leidingen tikken bij elke drukstoot tegen de muur of een andere leiding aan.
- Lucht ontluchten: lucht in het leidingnet verdwijnt soms vanzelf als je alle kranen even volop opendraait en dan weer sluit. Heb je radiatoren, ontlucht die dan ook.
- Waterdruk controleren: de aanbevolen waterdruk in een huishoudelijke installatie ligt doorgaans tussen de 2 en 4 bar. Een drukregelaar bij de hoofdafsluiter kan te hoge druk terugbrengen tot een veilig niveau.
- Kranen langzamer sluiten: bij ouderwetse draaiers helpt het om de kraan rustig te sluiten in plaats van met een snelle beweging.
Anti-waterhamer: de technische oplossing
Als de klapperende waterleiding blijft terugkomen, is een anti-waterhamerapparaat de meest afdoende oplossing. Dit is een klein luchtgevuld reservoir dat je op de leiding plaatst, vlak bij de kraan of afsluiter die het probleem veroorzaakt. Het reservoir absorbeert de schokgolf zodat het geluid verdwijnt. Je kunt dit apparaatje bij een bouwmarkt of installatiebedrijf kopen en het past op een standaard aansluiting van de waterleiding.
Let op: een anti-waterhamerapparaat dat al jaren oud is, verliest na verloop van tijd zijn luchtcushion en werkt dan niet meer. Als je er al een hebt maar het bonken is teruggekomen, is het apparaat waarschijnlijk aan vervanging toe.
Wanneer schakel je een loodgieter in?
Schakel een loodgieter in als de waterslag zo hevig is dat het leidingwerk zichtbaar beweegt, als je lekkage ontdekt na herhaaldelijk bonken, of als de drukregelaar aan vervanging toe is. Aanhoudende waterslag kan op termijn schade veroorzaken aan verbindingen en afsluiters. Dat is dan niet meer alleen een geluidsoverlast, maar een risico voor de installatie als geheel.
Een klapperende waterleiding is bijna altijd op te lossen, van een eenvoudige beugel tot een anti-waterhamerapparaat. Begin met de makkelijkste oorzaak en werk van daaruit verder. Blijft het geluid aanhouden of wordt het erger, laat het dan nakijken door een installateur.
