Regenwater is gratis, vrijwel altijd beschikbaar en bruikbaar voor toepassingen in en om het huis. Door regenwater op te vangen in plaats van het af te voeren, bespaar je op je drinkwaterverbruik en verlaag je de druk op het riool. In dit artikel lees je hoe het opvangen en gebruiken van regenwater werkt, welke producten daarbij horen en waar je op moet letten.
Wat is regenwater en waarom zou je het opvangen?
Regenwater is neerslag die van het dak of een ander oppervlak wordt opgevangen voordat het in de grond of het riool verdwijnt. Het is zacht water, wat betekent dat het weinig kalk bevat. Dat maakt het geschikt voor toepassingen waarbij je geen drinkwaterkwaliteit nodig hebt, zoals de was, de tuin besproeien, de auto wassen of het doorspoelen van toiletten.
Door regenwater te hergebruiken, gebruik je minder kraanwater. Dat is gunstig voor je waterrekening en voor het milieu. In periodes van droogte, die steeds vaker voorkomen, is een eigen regenwatervoorziening ook gewoon praktisch: je tuin kan worden besproeien ook als er een sproeiverbod geldt voor leidingwater.
Hoe werkt een regenwaterinstallatie?
Een basisinstallatie bestaat uit een paar onderdelen die samenwerken. Het regenwater valt op het dak, stroomt via de dakgoot naar een filter, gaat daarna een tank of put in, en wordt van daaruit met een pomp naar de gebruikspunten in huis gepompt.
- Regenwaterfilters: Vóór de tank haal je grove vuiheid zoals bladeren en zand uit het water. Dat beschermt de pomp en houdt het water in de tank schoner.
- Tanks en regenwaterputten: De opslagplaats voor het opgevangen water. Tanks kunnen bovengronds of ondergronds worden geplaatst. Ondergrondse putten zijn minder zichtbaar en houden het water koeler, wat alggroei tegengaat.
- Regenwaterpompen: Een pomp voert het water van de tank naar de kranen of het toilet. Er zijn pompen voor huishoudelijk gebruik (met drukketel) en pompen speciaal voor tuinberegening.
- Breaktanks: Een breaktank zorgt voor een verplichte fysieke scheiding tussen het regenwatercircuit en het drinkwaternet. In veel landen, waaronder België, is dit wettelijk verplicht om terugstroom van regenwater naar het drinkwaternet te voorkomen.
- Pompputten: Bij grote installaties of bij slechte afvoer wordt het water eerst in een pompput verzameld. Van daaruit pompt een dompelpomp het water verder.
- Infiltratie: Overtollig regenwater kan via een infiltratiesysteem, zoals infiltratiekratten of een wadi, langzaam in de bodem zakken in plaats van naar het riool te stromen. Dit vermindert wateroverlast bij hevige regen.
Hoeveel regenwater kun je opvangen?
Een vuistregel: per vierkante meter dakoppervlak vang je ruwweg 0,8 liter op per millimeter neerslag. In Nederland valt gemiddeld zo’n 800 millimeter neerslag per jaar, in België vergelijkbaar. Met een dakoppervlak van 100 m² vang je daarmee theoretisch 64.000 liter per jaar op. In de praktijk gaat een deel verloren door verdamping, overloopwater en vuil, maar zelfs met een rendement van 70 tot 80 procent gaat het al snel om tienduizenden liters.
Hoe groot je opslagtank moet zijn, hangt af van je gebruik. Voor tuinberegening volstaat vaak een tank van 1.000 tot 5.000 liter. Voor huishoudelijk gebruik, zoals toiletten en de wasmachine, heb je grotere volumes nodig, al naar gelang de grootte van het gezin. Een ondergrondse regenwaterput van 5.000 tot 10.000 liter is voor een doorsnee gezin een gebruikelijke keuze.
Regenwater gebruiken in huis: wat mag en wat niet?
Regenwater is geen drinkwater. Je mag het niet gebruiken om te drinken, te koken of je tanden te poetsen. Voor toiletspoeling, wasmachine en tuinberegening is het prima geschikt, mits de installatie goed is aangelegd en het water gefilterd is. In de meeste landen gelden regels over de aanleg van regenwaterinstallaties, met name over de scheiding tussen het drinkwaternet en het regenwatercircuit. In Vlaanderen is een regenwaterput bij nieuwbouw zelfs verplicht.
Let bij de aanleg op een goede filtering, regelmatig onderhoud van de filters en controle van de tank op alggroei of andere vervuiling. Een jaarlijkse inspectie is aan te raden.
Regenwater en infiltratie: verschil en combinatie
Naast opvangen en hergebruiken is infiltratie een andere manier om slim met regenwater om te gaan. Bij infiltratie laat je het water langzaam in de bodem zakken via speciale kratten of grindkoffers. Dit is handig als je weinig opslagruimte hebt, of als aanvulling op een opvangtank wanneer die vol is. Gemeenten stimuleren infiltratie steeds vaker omdat het wateroverlast bij extreme regen vermindert en het grondwater aanvult.
Een combinatie van opvang en infiltratie geeft het beste resultaat: je benut het regenwater zelf zolang de tank niet vol is, en leidt het overschot af naar de bodem in plaats van naar het riool.
Veelgestelde vragen over regenwater
Mag ik regenwater drinken?
Nee. Regenwater bevat bacteriën, stofdeeltjes en soms schadelijke stoffen van het dak. Zelfs na filtering is het niet geschikt als drinkwater zonder uitgebreide desinfectie.
Is een regenwaterput verplicht?
Dat hangt af van je gemeente en land. In Vlaanderen is een regenwaterput bij nieuwbouw verplicht. In Nederland gelden lokale regels; controleer die bij je gemeente.
Hoe lang gaat een regenwaterinstallatie mee?
Een goede ondergrondse betonnen of kunststof put gaat tientallen jaren mee. Pompen en filters moeten periodiek worden vervangen of schoongemaakt, afhankelijk van gebruik en type.
Heb ik een vergunning nodig?
Voor een eenvoudige regenton of kleine bovengrondse tank meestal niet. Voor grote ondergrondse putten of aansluitingen op de huisinstallatie is soms een melding of vergunning nodig. Vraag dit na bij je gemeente.
Een goed ingericht regenwaterssysteem betaalt zich op de lange termijn terug, zowel in lagere waterkosten als in minder belasting van het riool. De basis is eenvoudig: dak, filter, tank, pomp. Wie het slim aanpakt, combineert opvang met infiltratie en heeft voor tuin én huishouden het hele jaar een betrouwbare bron van zacht water.
